2 Kasım 2022 Çarşamba

Yolcu 1 - Yolculuk Başlıyor


Güzel bir gündü. Geldiğim kasabadan karşıdaki köye geçecektim. Sordum, karşıya geçmenin yolunun ancak göl üzerinden kayıkla olduğunu söylediler. Limanda yaşlı bir kayık ve en az onun kadar yaşlı olan kayıkçı ile karşılaştım. Kayıkçıya karşıya geçmem gerektiğini, “beni karşıya geçirebilir misin?” diye sorduğumda gülümsedi. “Evladım ben kayıkçıyım, yıllardır bu işi yapıyorum. Benim işim bu” dedi.

Kayığa bindik. Dalgakıranı geçtik. Kayık bir sağa bir sola doğru ilerliyordu. Sonra sabit hal aldı. Kayıkçı gerisine hiç bakmadan giderek artan bir tempo ile kürekleri çekiyordu. Bir müddet sonra sordum. “Karşıda üç tane köy var. Sana sadece köyün ismini söyledim. Hiç arkana bakmadan devamlı kürek çekiyorsun. Doğru yere gittiğimizi nereden biliyorsun? Merak ettim.” dedim, güldü. Tebessümünde daha önce dinlemiş olduğum Hattat Mehmet Efendi ile Oduncu arasında geçen olayın bugün ki versiyonunda yaşadığımı hissettim. “Askere gittin mi?” diye sordu. “Evet” dedim. Kayıkçı devam etti. “Tüfekle nişan alırken bize öğrettikleri bir şey vardı. Gözden, gezden, arpacığın silme tepesinden hedefin alt kenar ortasına alınan nişana doğru nişan denir. Limanda bir bayrak direği var, o benim arpacığım. Daha arkadaki minare bir köyü, yüzyıllık çınar ağacı bir köyü ve dağda yaz veya kış hiç erimeyen kar ise bir köyü gösterir bana. Bayrak direği ile gideceğim yerin işareti bir araya geldiği sürece gideceğim yere bakmama, etrafıma bakıp hedefe beni götürecek enerjimi başka şeylere harcamama gerek kalmaz. Hayatta da öyle değil mi? Şayet bayrağın, bayrak direğin sağlamsa gideceğin yer neresi olursa olsun seni şaşırtmaz, hedefinden uzaklaştırmaz. Göl dalgalı olsa, rüzgârlı olsa veya hata yapsan da seni alıp gideceğin yere ulaştıracak en değerli varlığındır.” dedi. Kayıkçı amca çok dolu ve donanımlıydı, biraz daha zorlamak, daha başka şeyler öğrenmek istedim.  “Peki, yeni bir köy kurulursa ne yapacaksın” dedim. “Ben kayıktayım, Bayrak direğim orada. Yeni bir yer belirlemek zor olmasa gerek” dedi.

Kayık giderek hızlanıyordu. Aynı enerjiyi harcamasına rağmen kayık her defasında daha fazla hızlanıyordu. Kayıkçı soracağımı düşünerek devam etti. “Her kürek bir öncekinin devamıdır. Bayrak direği ile aramızda olan bağlantıdır. Her kürek çektiğinde bir öncekinden daha iyi olmayacaksan bir önceki küreğin sana kazandırdığını da kaybedersin” dedi. “Hayatta böyledir evladım. Başarılı olmak istiyorsan dosdoğru bir bayrak direğin ve her günden daha iyi bir sen olmak için rüzgara, güneşe, dalgalara, sıcağa, soğuğa hâsılı seni hedefinden uzaklaştıracak her şeye rağmen çalışmalısın. Sadece üç şey olmalı düzeninde: hedefini gösteren simgen, bayrak direğin ve ulaşmak için çalışacağın hedefin. Yanından geçen başka kayıklarla, vapurlarla hatta üstünden geçen uçaklar ile kendini mukayese etmeden sadece dünden daha iyi olmak için kürek çekeceksin. Dünden daha iyi olmak için çekeceğin her kürek, dün ile aynı ise bir süre sonra artık sabit bir hızın olacak, sonrasında da dün kazandıklarını harcamaya başlayacaksın. Günü geldiğinde de hedefine, amacına ulaşmadan birilerinin yardımı ile onların istediği limana çıkacaksın. Ne liman aynı liman, ne hedef aynı hedef, en önemlisi ne de sen aynı sen olacaksın. Seni sen yapan bütün güzelliklerin de bitmiş, gitmiş olacak” dedi. Düşüncelere dalmıştım. Çok geçmeden kayığın sağa sola yavaşça kaydığını gördüğümde köyün küçücük iskelesine yanaştığımızı fark ettim. İnme vaktiydi, ömrüm boyunca inmek istemediğim beni alıp başka bir insan haline getiren kayıktan inmek zorunda kaldım. Aklımı okur gibi “başka yolcular bekler beni” dedi ve iskeleden uzaklaştı.

Kala kalmıştım iskelede, küçük bir göldeki konforlu kayıktan inip hayat okyanusunda bir geminin başına geçmiş gibi hissediyordum kendimi, kayığa binen başka, inen başka biriydim. Arkasından uzun uzun baktım. Ne kadar bir zaman geçti bilmiyorum. Bir yere oturdum. Yeni biri olarak yeni kararlar almaktan başka çarem olmadığını anladım. Önce kayıkçının yolundan giderek kayık sürmeyi öğrenmeliydim.

Bayrak direğim. Bir bayrak direğim olmalı. Her hatamda, her yanlışımda, hatta yanlışa meylettiğimde beni düzeltecek, nereden bakarsam bakayım görebileceğim bir bayrak direğim olmalı benim diye düşündüm. Bir süre sonra bir söz aklıma geldi. “Dünyanın en özgür insanları hiç yalan söylememiş insanlardır. Çünkü hiçbir şeyi hatırlamak zorunda kalmazlar.” Evet, karar vermiştim. Bayrak direğim dürüstlük olacak benim. Sonu ne olursa olsun, sonu nereye veya neye varacak olursa olsun, bütün her şeye rağmen benim bayrak direğim dürüstlük olmalı diye karar verdim.

Hayat kayığında hayatımı yeniden tasarımlamak için kürek çekmeye başladım.

Çektiğim birinci kürek iletişim. Kayıkçının ilk karşılaşmamızdaki yüzündeki tebessüm beni daha hızlı karşıya geçirecek daha gelişmiş araçlardan kendisine çekmişti. İletişimin en başına tebessümü koyacağım. Tüm iletişimimde çözüm odaklı, eğitici, geliştirici olacağım.

İkincisi: gelişmek. Dünden daha iyi olmak için daha çok okuyacağım. İnsan bilmediği ile hedefine ulaşamaz. İletişimde bilmediğim bir konu geldiğinde bunu kendim için bulunmaz bir değer olarak göreceğim, gelişmek için okuyacağım. Kitapları, hayatı, insanı.

Üçüncüsü: adalet. Haberlerde sürekli gösterilir, bahsedilir. “Vahşi hayvanın yardımına koşan insan, ihtiyaç sahibine elinde bulunan malzemeler ile yardımda bulunan insan,” vs. Neden bir haber değeri olsun ki bunun, neden insanlara bu anlatılır ki? İnsan olmamızın gereği değil mi? Tıpkı bu ve benzer olaylarda anlatılıp insanların çok adil olduğunu vurgulamakta bana aynı gelir hep. Bir insanın adil olması ilave bir özellik değildir. İnsanın adil olmaması haberleştirilmesi gereken bir eksikliktir. Tüm hayatım boyunca ne koşul altında olursa olsun adil olacağım.

Dördüncüsü: tevazu. Buğday başakları ders almak isteyenlere çok şey anlatır. “İnsan ne ektiyse onu biçecek hayatında.” Bir buğday tanesi toprağa düştüğünde 7 başak, her başak 100 dane, toplam 700 tane buğday verir. İçi boş olan buğdaylar dimdik ayakta kalır, eğilmez, toprağa doğru dönmez. Ancak içi dolu olan buğday başakları tevazu ile teşekkür duygusu ile başağın üstündeki buğdayların ağırlığı ile yere doğru eğilir. Ancak bir buğday başağı toprağa düşerse geleceğe yürüyebilir. Bilgim, tecrübem daha önemlisi insanlara katkılarım çoğaldıkça tevazuumun aynı ölçüde çoğalmasını sağlayacağım.

Beşincisi: geribildirim. Müspet / menfi, iyi niyetli veya kötü niyetli hiç ayırt etmeksizin çektiğim ikinci küreği daha güncel daha güzel hale gelmesi için geribildirimleri fırsat ve gelişmem için zenginlik olarak göreceğim. Hayatımda çok büyük öneme sahip olan bir iş arkadaşımın benimle ilgili vermiş olduğu geribildirimleri alıp kendimi geliştirmem beni 1 yıl içerisinde en az 10 yıl ileri götürdüğüne şahitliğim var.

Altıncısı: takım olma. Bireysellik bir kişiyi bir noktaya kadar başarıya götürse bile gerçek hayatta yalnızlığa iter. Bütün başarılı işler takım halinde gerçekleştirilmiştir. Hedefe ulaşmak işletmedeki tüm çalışanların, departmanların aynı duyguya sahip olması ve bu duygunun kültür haline gelmesi ile başarılabilir. Bir tahtanın değişik yerlerine yazılan 5 tane 1 rakamı karşıdan bakıldığında doğal olarak ayrı ayrı yerlere yazılmış 5 tane 1 olarak gözükür. Hâlbuki bir amaç, bir hedef, bir tutku ve daha nicesinde hem fikir olmuş 5 tane 1 yan yana, aynı amaç için yazıldığında 11.111 olur, 5 tane 1’in gücüde 5 ten 11.111 gücüne çıkar. Tüm arkadaşlarıma takım olmayı öğreteceğim.

Yedincisi: rağmenci. Rağmen denilince aklıma tarihteki 3 tane savaş gelir. Bedir savaşı, Malazgirt Meydan Muharebesi, Çanakkale Savaşı. Her üç savaşında en belirleyici tarafı bir tarafın diğer tarafa nispeten sayı ve teknoloji olarak çok ciddi üstün olmasıydı. Bütün eksikliklere, zorluklara, yokluklara rağmen adanmışlık, güçlerine, sayılarına ve teknolojilerine güvenenler arasında yapılan bu savaşları rağmenciler ezici bir üstünlükle kazandılar. Her düştüğünde kalkmıyorsa insan, nasıl dünden daha başarılı olacak. Vücutta açılan her yara tecrübe değil midir? Rağmenciliği hayatımın merkezine koyacağım, tüm arkadaşlarımın öğrenmesini ve uygulamasını sağlayacağım.

Sekizincisi: ahde vefa. Hz. Ali “Bana bir harf öğretenin kırk yıl kölesi olurum” demişti. Çocukluğumda ilk duyduğumda nasıl olur? demiştim. Sonradan anladım aslında bütün her şey kıymet bilmekle alakalı. Hayat tecrübelerle dolu. “Keşke bana yapmasaydılar/Keşke bunu yapsaydılar” dediğim ve üzüldüğüm o kadar çok şey var ki hayatım da. Söz verdim kendime. Bana bir şey öğretenlerin, bir şeye layık görenlerin kıymetini bileceğim. Sebep aramaksızın her fırsatta benim için kıymetli, değerli olduklarını hissettireceğim.

Dokuzuncusu: takdir. “Marifet iltifata tabidir.” Yapılan çalışmaların daha verimli bir hale gelmesi, daha geliştirilmesi için mutlaka iltifata tabi olması gerekir. Takdir edilmeyen hiçbir işin ilerlemesi mümkün değildir. Geçtiğimiz yıl bir arkadaşımla beraber şirket içi kullanılacak bir kitap hazırladık. Uzunca zamanımızı aldı. Aylarca mesaiden sonra gece saat 12:00 lere kadar kitap için emek harcadık. 30 sayfa olarak çıktığımız bu yolun sonunda 100 sayfanın üzerinde bir kitap olarak şekillendi, paylaştık. Birçok kişi teşekkür etti, birçok kişi övdü. Çalıştığımız şirketin mükemmellik merkezi başkanının bizleri gördüğünde söylediği bir sözü ömrüm boyunca unutmam mümkün değildir. “Bunu düşünmüş olmanızdan bile gurur duyuyoruz” demişti. Takdir illa somut bir şey değildir. Bazen öyle soyut takdirler olur ki tüm dünyaya bedel olur. Tüm emeklere teşekkür edeceğim, tüm emeklerin daha güzel yerlere ulaşması, daha da gelişmesi için cesaretlendireceğim.

Onuncusu: güven. Hayatta en zor kazanılan mücevher. Kazanılması yıllar ve çok büyük emek alan, kaybedildiğinde bir elmasın parçalanması gibi bir daha bir araya gelmeyen, gelse bile bir anlam ifade etmeyen duygu. Bir kişiye, takıma, şirkete, topluma güvenmeden güven beklemek doğru mudur? İnsanın yapmadığı bir şeyi başkasından yapması için beklemesi -en basit ifade ile- aldatmak değil midir? Karar verdim. Önce ben güveneceğim, sonra bana güvenmelerini tesis edeceğim, sonrasında da güvenmeyenlerden alacağım geri bildirimler ile kendimi geliştireceğim, sonrasında da tamamıyla güven ortamı sağlayarak aynı hedefe yürümeyi sağlayacağım.

On birincisi: tutku. Öyle diyordu oduncu, Hattat Mehmet Efendiye. “Bak evladım. Ben elli yıldır odun kırıyorum. Bu yaşımda bile sabahlara kadar hala rüyalarımda odun kırıyorum. Bir insan ki hayallerini rüyalarına sokamamışsa o insandan hiçbir şey olmaz.” Kendi gelişimim için, insanların gelişimleri için durmadan çalışacağım. Her gün, her an gelişim adına hayaller kuracağım, bütün hayallerimi rüyalarıma sokacağım.

On ikincisi: kalite. Hayatımın ve hayatımdaki bütün her şeyin daha iyi olması için olmazsa olmazım olacak. Bütün bu anlayış benim hayatımın temel taşlarından biri olacak. Öyle ki beklenenin çok üstünde bir anlayışa sahip olmak için çalışacağım. Sezai KARAKOÇ bir şiirinde söylediği gibi “Biz koşu bittikten sonra da koşan atlarız.” Kalite anlayışı tüm hayatımın temelini oluşturacak.

On üçüncüsü: farklılık. Yıllar önce çalıştığım şirketin yaz aylarında bayi toplantısı olurdu. Tüm Türkiye’den 300 – 400 kişi toplantıya katılırdık. Şirket personelleri dâhil hepimize toplantı süresi boyunca (3-4 gün) sürekli giymek üzere turuncu renkli t-short dağıtılır, bizde onu giyerdik. Yılını tam hatırlamıyorum. Yine bir toplantının son gününde -muhtemelen kirlendiğinden dolayı- akşam saatlerine doğru kırmızı bir t-short giydim. Haber geldi anfide aile fotoğrafı çekileceğiz. Hemen oraya geçtim. Daha sonra dağıtılan fotoğrafta 300 – 400 kişi aynı t-short giydiğimiz için kendimizi bulmamız mümkün değil. Baktım sağ tarafımdaki arkadaşım bana iyice sokuldu. Döndüm, çok sevdiğim beraber çalıştığımız bir arkadaşım. Kulağıma eğildi, beni değiştirecek o sözü söyledi. “Abi dağıtılacak fotoğrafta tüm bu aynı kıyafeti giyenlerin içerisinde kendimi bulmam mümkün değil. Sen kırmızı t-short giyiyorsun. Fotoğrafa baktığımda işte şu kırmızı t-shortlünün sağındaki benim diyeceğim” dedi.  O gün bir karar verdim. Şayet bir toplulukta bulunan bütün herkesle aynı isen o zaman diğerlerinden hiçbir farkın yoktur dedim. Herkesten ayrı düşüneceğim, herkesten farklı olaylara bakacağım, herkesten farklı bir yanım olacak ve ben bunu sürekli geliştireceğim.

…..

Muhammed Said GÜNDÜZ

Yolcu 7 - Durumsal Liderlik

  Durumsal Liderlik “Kolaylaştırınız, zorlaştırmayınız; müjdeleyiniz, nefret ettirmeyiniz.” Hz. Muhammed (asm) Kaynak: Sahih-i Buhârî, İlim...