11 Haziran 2025 Çarşamba

Yolcu 6 - Üzerliğin Çivisi

 


Üzerliğin Çivisi

Yolcunun uzun zamandır diline bir ayet dolanmıştı. Yaşadığı her olayda, trafikte, işte, sohbette, yollarda veya dinlenirken söyleyip duruyordu. “Fe-eyne tezhebun – O halde nereye gidiyorsunuz? / Bu gidiş nereye?” Önceleri bu ayetin kendisini sınırlandırdığını düşünürken zamanla aslında geleceğini şekillendirdiğini, daha güzele götürmeye başladığını fark etmişti. Lakin bir şeyler eksikti. Eksik olanı bulamıyordu. Çalıştığı işte, özel hayatında, dostluk ilişkilerinde… Hâsılı hayatında birçok nokta vardı. Öyle ki iş hayatında verdiği bir kararın beslendiği nokta ile özel hayatında benzer bir konuya verdiği karar ayrı bir noktadan besleniyordu. Bazen bu noktalar paralel olmasına rağmen bazen de birbirine tamamen zıt noktalarda bulunuyordu. Bu zıtlıklar, tezatlar ruhunu öyle yoruyordu ki, günlerce yerinden kalkamaz hale geldiği oluyordu. İç dünyasında giderek artan sorgular, ardından sorgular… Bitmek bilmeyen bir iç hesaplaşmaya dönüşmüştü. Hayatında hiç yaşamadığı ataklara dönmüş durumdaydı. Yola koyulma vaktidir dedi kendi kendine. Yaklaşık iki yıl kadar önce verdiği sözü yerine getirmemenin sızısını bitirmek için yola çıkma vaktidir dedi. Öyle demişti yaşlı Kayıkçıya “Bir gün mutlaka geleceğim”. İçinde kaygı vardı. Geçen bu süre içerisinde yaşlı kayıkçı hala hayatta mıydı?

Uzunca gittikten sonra nihayet limandaki bayrağı görmüştü. Sonrasında çınar ağacı, cami ve bulutların içerisinden dağın karlı tepesi, huzur iklimine girmekteydi. Kalbinin uzun zamandır bu kadar hızlı çarptığına şahit olmamıştı. Öyle ki aracını kenara çekip durmak zorunda kalmıştı. Yılmaz Erdoğan’ın “Yaşayabilme İhtimali” şiirindeki hasret ve umut kokan dizelerini hatırladı. “Çarşıdan bizim eve giden, ömrümün en uzun, ömrümün en kısa, ömrümün en çocuk, ömrümün en ihtiyar yolunu koşuyordum.. Çünkü sonunda annem oluyordum babam kokuyordum sonunda..” kendisini zorlukla arabadan dışarıya atabildi. Sanki bir mahpus hücresinden özgürlüğe çıkıyordu. Köy, bağıyla, bahçesiyle, havasıyla… Onu bir anne gibi sarmaladı.

Yolcu arabası olduğu yerde bırakmış, köyün limanına doğru hızlı adımlarla yürümeye başlamıştı. Sonunda ruhunun serbest kaldığı yere –limana– ulaşmıştı. Sahi en son ne zaman bu kadar özgür, kendisi olmuştu? Sırtını bayrak direğine yaslayıp öylece oturdu. Hiçbir şey düşünmeden, hiçbir şey yapmadan, sadece kendisini özgür bıraktı.

Kayık, limanda suyun üstünde, derviş gibi hep aynı ritimle olduğu yerde zikir yapar gibi bir sağa, bir sola başını sallıyordu. Kayığın limana bağlı olan ipi dervişlerin kendilerini maneviyata bağlayan ruhunu anımsattı, dalmıştı. Bir süre sonra kendisine doğru gelen birkaç köylüyü gördü. İçlerinden birini tanıdı, Yolcu bir asker, çocuk edasıyla ayağa fırladı. Topluluğa doğru koşar adımlarla ilerlemeye başladı. Söz söylemeden, doğrudan Yaşlı Kayıkçıya sarıldı. Son görüşmelerinin üzerinden bunca yıl geçmesine rağmen ne Yolcuda bir özür, ne de Yaşlı Kayıkçıda sorgulama vardı… Beraberindeki insanlar ile selamlaştıktan, hal hatır sorduktan sonra Yaşlı Kayıkçının evine doğru yürümeye başladılar, Yolcu içinden “Geldim işte, sözüm yere düşmeden geldim” diye geçiriyordu. Yer susmuştu, gök susmuştu, göl susmuştu…

Eve vardıklarında Yaşlı Kayıkçı dışarıya –en az kayık kadar eski– bir masa kurdu, Yolcuyu eve bakacak şekilde oturttu, kendisi ise yanına, sol tarafına geçti. Sanki ona göstermek istediklerini perdelemek istemiyordu. Yıllara rağmen bakıldığında Ay gibi berrak ve güven telkin eden yüzü yetmezmiş gibi yüzünde oğluna, ciğerparesine kavuşan bir annenin, evine misafir gelen ev sahibinin tebessümü ve mutluluğu vardı. Evin hanımı, sesindeki huzur ile görünmüştü “Hoş geldin evladım” diyerek sarıldı.

Yaşlı Kayıkçı “Bir gün geleceğini biliyordum, giderken söz vermiştin” dedi. Yolcu o anı şimdi gibi hatırlıyordu. “Bir gün mutlaka geleceğim” demişti. “Söz veriyorum” kelimesini hiç kullanmamıştı. Yolcu edeple cevap verdi Yaşlı Kayıkçıya. Söz verdiğimi hatırlamıyorum. “Bir gün mutlaka geleceğim” demiştim, dedi. Yaşlı Kayıkçı gülümsedi, “Biliyor musun evladım, bir şeyleri yapacaklarını söyleyip sonunda da “söz veriyorum” diyenler aslında daha önce sözlerinde az da olsa durmayanlardır. Kendileri hatırlamasalar bile ruhları eskiyi hatırladığından dolayı hem karşıdaki kişiye/kişilere güven telkin etmek, hem de kendilerine mutlaka yapılacak görev diye ödev vermek için kullanırlar.” dedi ve sustu.

Yolcu Yaşlı Kayıkçının buyur etmesiyle öz annesinin huzur iklimine benzer bir sıcaklıkta kurulan masaya oturdu. Yıllarca büyükşehirlerde, lüks restoranlarda kendisine özel hazırlanmış tabaklarda yemek yemeye alışkındı. Oysa şimdi, köy evinin ahşap masasında, tek bir tabakta sunulan yemeği Kayıkçı ve evin Hanımı ile birlikte kaşıklıyordu. Bu sade sofradan aldığı lezzet, geçmişte tattığı hiçbir yemeğin ona yaşatmadığı bir doyumu veriyordu. Karın değil, ruh doymaktaydı artık. Yemekten sonra çay geldi.

Derin suskunluğu Yolcu bozdu. Yaşlı Kayıkçı, genellikle söze ilk başlayan olmazdı; bu, tecrübesinin bir parçasıydı. “Bir şeyleri çözemiyorum, birleştiremiyorum,” dedi Yolcu, sesi kararsız ama dürüsttü. “İş hayatında, özel hayatta, kurduğum tüm ilişkilerde sanki bir şeyler hep eksik kalıyor. Verdiğim kararların beslendiği kaynaklar birbirinden çok uzak. Bu uzaklık bazen iş ile ilgili aldığım kararlar da bile oluyor. Bir konuda farklı yerden, diğer bir konuda farklı bir yerden çıkıyorum yola. Sonuçlar başarılı olsa bile bu kopukluk beni rahatsız ediyor. Neden hepsi aynı yerden çıkmıyor, neden içimde bütünlük hissi yok?” dedi.

Ortam yine sessizliğe bürünmüştü. Çaylar tekrar doldurulmuş, masada şu ana kadar dokunulmamış atıştırmalıklar duruyordu. Yaşlı Kayıkçı konuşmaya başladı. “Şu karşında, duvarda asılı olan nedir bilir misin?” diye sordu. Yolcu geldiğinden beridir evi incelemediğini fark etti. Ev geçmişten yürüyüp günümüze gelmiş gibiydi. Taş ve çamurdan yapılmış olan ev sade ve küçüktü. Kapı ve camın üzerine tekrar duvarı devam ettirebilmek için büyük kalaslar yerleştirilmişti. Kiremitten Çatı yapılmıştı. Ev çok eski olmasına gayet bakımlıydı. Öyle ki camlarda, kapıda, pervazlarda, duvarda kırık ve dökük yoktu. Çatıdaki bacanın üzerine yuva yapmış leylekleri gördü. Leylekler bunca konuşmalara rağmen yuvalarından ayrılmamıştı. Sonra yüzünü başka bir yere, Yaşlı Kayıkçının işaret ettiği yere çevirdi. Süslemedeki taneleri nohuda benzetti. Bitki tanelerine iplik takılarak yapılmış olan süs eşyasına bakıyordu. Oldukça eski fakat bozulmamıştı. Muhtemelen evin hanımının el emeği, göz nuru bir çalışmasıydı. Yaşlı Kayıkçı yolcuya gösterdiği duvarda asılı olan üzerliği incelemesi üzerine konuşmaya devam etti. “Buna Orta Asya ve Anadolu’da üzerlik derler. Her ne kadar Türk toplumunda uzun yıllar nazardan ve kötü ruhlardan korumak amacı ile anılsa da meyve kapsülünün içerisinde bulunan tohumları tıpta sakinleştirici, parazit ve mikrop temizleyici, ağrı kesici, bağırsak kurdu düşürücü gibi birçok alanda kullanılmıştır. Günümüzde tıpta hala kullanılıyor mu? Bilmiyorum.” dedi. Yolcu can kulağı ile dinliyordu. Zira her ne zaman Yaşlı Kayıkçıyı dinlese muhakkak bilmek istediğinden çok daha fazlasını öğrenmişti, her anlattığı konu mutlaka birbiri ile bağlantılıydı. Yaşlı Kayıkçı devam etti. “Üzerliği yapmak için çok kısa bir süre vardır. Yabani olarak yetiştiğinden dolayı yaşken tam olgunlaşmamışken taneler toplanır. Her üzerlik meyvesi beş kapsülden oluşur, her kapsülün içerisi tohumlarla doludur. Narın küçük hali olarak düşünebilirsin. Bu meyveler kurumadan, kapsüllere zarar vermeyecek, tam ortalarına denk gelecek şekilde ipliklerle birleştirilir, kuruması için duvara asılır. Kuruduktan sonra sert bir darbe geldiğinde genelde kapsüller açılır, tohumlar her yana saçılır.” dedi.

Yaşlı Kayıkçı devam ediyordu. “Dikkat edersen aşağıya doğru serbest olarak her kolu ayrı şekilde bağımsız inse bile bir noktada birleşmekte, üzerine işlemeli bez geçirilmiş mukavemetli bir tahta parçası ile birleşmektedir. Sonra yukarı doğru tüm bağımsız olan kollar çapraz birleşmeler ve küçülmeler ile nihayet asılacakları duvardaki üzerlik çivisine tek noktada ulaşmaktadırlar.” Devam etti. “Her ne kadar üzerliğin tahta parçasından aşağıda olan her bir kol bağımsız olsa bile bir ana hat çizgisi üzerinde birleştikten sonra yukarıya doğru birbirine çapraz olarak bağlanarak yukarıya tek bir noktaya gittiğini görüyor musun?” diye Yolcuya sordu. Yolcu donakalmıştı. Yolcu gözünü duvarda asılı olan üzerlikten, üzerliğin çivisinden alamaz olmuştu.

Yaşlı Kayıkçı anlatmaya devam etti. “Senin tüm hayatın boyunca aldığın kararlar şayet en üst noktada aynı çiviye bağlanmıyorsa üzerliğinin tam olması, güzel gözükmesi, hepsinden öte amacına hizmet etmesi mümkün değildir.” dedi. “Hepimiz içimizde yüzlerce belki binlerce bağımsız düşüncelere sahip oluruz. Bu düşünceler şayet bir noktada birleşmiyorsa veya birleştiremiyorsak o zaman kişinin dürüstlüğü, güven telkini, liderliği bir anlam taşımaz. Güven vermek için farklı kelimeler eylemler kullanmaya başlar. Örneğin yapacağı bir işin sonunda karşı tarafa yapacağına dair güven vermek için ‘söz veriyorum’ der. Sözün sonunun şu olduğunu unutma! Hayatta ne yaparsan yap, şayet yaptıkların senin üzerlik çivine ulaşamıyorsa ya bilmeden yanlış bir yapıyorsundur ya da kendine rağmen yanlış bir şey yapıyorsun demektir.” Uzun bir sessizlik ortamı kaplamıştı.

Helallik isteyip Yaşlı Kayıkçı ve Evin Hanımından ayrıldı. Köyden ayrılırken zihnine ve kalbine mıh gibi çakılan o üzerlik çivisiyle, yolculuğunun gerçek anlamını da yanına alıyordu

***


Yolcu 7 - Durumsal Liderlik

  Durumsal Liderlik “Kolaylaştırınız, zorlaştırmayınız; müjdeleyiniz, nefret ettirmeyiniz.” Hz. Muhammed (asm) Kaynak: Sahih-i Buhârî, İlim...