16 Nisan 2024 Salı

Yolcu 5 - Çok Büyüklerdi, Fakat Geleceği Göremediler.


Yolcu trafik içerisinde aracı ile ilerliyordu. Oldum olası trafiği, hele hele zamanı değersiz hale getiren büyükşehir trafiklerini sevmiyordu. Yol kenarındaki reklam panolarından birine gözü takıldı. Kocaman panoda dışarı fırlayacak gibi bir dinozor resmi vardı. O kadar canlıydı ki bir an dışarı fırlayacak, saldırıya geçecek hissi ile irkildi. Muhtemelen trafikteki tüm insanlar aynı hissi yaşıyor diye düşündü, reklam afişini yapan firmayı takdir etti. Dinozor resminin yanında bir yazı yazıyordu. Yaklaştıkça daha rahat okudu. “Çok büyüklerdi, fakat geleceği göremediler.” Bir yazıcının reklamıydı. “Ne alaka” dedi, yoluna devam etti. İlk ışıklara varmadan bir şeyler hatırladı. Hemen ışıklardan geri dönüp reklam afişinin önüne kadar geri geldi. Arabasını durdurup seyre daldı. Evet, hatırlamıştı. İlk kez 1994 yılında yine bir yazıcı markasının o dönemin meşhur bilgisayar dergilerinden birinde gördüğü reklamın aynısıydı. Aynı dinozor (Tyrannosaurus rex) aynı slogan, yazıcı aynı yazıcı mıydı? hatırlayamadı. Öğretmen olduğu o dönem derginin bu reklam sayfasını açar, uzun uzun bu konuyu düşünürdü.

İlk zamanlar “ne var bunda” derdi kendi kendine. Kâinatta belki de her an yaşanan normal bir durum. Bir meteor gezegene çarpar, çarpmanın etkisi ile gezegende canlılar yaşayamaz hale gelir, bunun doğal sonucu olarak bütün canlılar ölür.  Sonradan yavaş yavaş sisin aralandığını görmüş, yaşamıştı. Bütün canlılar ölmemişti. Bazıları uyuyarak, bazıları kendilerini koruyarak ve en önemlisi uyum sağlayarak yaşamayı başarmışlardı. Reklamda verilen esas mesaj buydu. “Hadi be!” diye bağırmamak için kendini zor tutmuştu. Bütün canlılar kendilerinde yeniden bir güncellemeye gitmiş, günün şartlarında hayatta kalabilmek ve gelecek nesillerine aktarımı sağlamak amacı ile kendilerinin daha yeni ve daha verimli halleri ile hayatı devam ettirmişlerdi. Sonuçta gen aktarımı diye bir olay var. Kim bilir? Belki de bütün hayatların sürekli güncellenme, zamana ayak uydurma döngüsü bu olay ile başlamıştı. Yıkım gibi gözüken aslında sürekli gelişimi başlatmıştı. Tüm bunları 20 li yaşlarının başlarında düşündüğünü hatırladı birden. O günden bugüne neredeyse 30 yıl geçmiş, 50 yaşını aşmıştı. Bugün önünde durduğu aynı reklam panosu kendisine neyi anlatmaya çalışıyordu? Neden yeninden önüne gelmişti? Bugün ne anlamalıydı? 30 yıl kendisine ne öğrenmişti?

Öncelikle o dönemde yaşayıp, hala hayatta olan ve yaşayan canlıları düşündü. Sahi dinozor döneminden kalan canlılar var mıydı? Timsahları hatırlıyordu lakin yanlış hatırlıyor da olabilirdi. Timsahlar dinozor döneminden bugüne kalanlar mıydı? Yoksa çok daha başka canlılar var mıydı? İçinde bu konuyu araştırmak adına şiddetli bir istek uyandığını hissetti. Kimdi büyük olmasalar bile geleceği görenler, geleceğe göre kendilerini geliştirenler?

Reklam panosunun önüne park ettiği arabasının içerisinde telefonu ile araştırma yapmaya başladı. Araştırmaya başladığında günümüzde hayatta olan bazı hayvanların dinozorlardanda daha eski olduğunu gördü. Timsahlar, köpek balıkları, kertenkeleler, yengeçler, deniz kaplumbağaları ve yılanlar. Fakat hiçbiri deve kuşları hatta en önemlisi tavuklar kadar onu şaşırtmayı başaramadı. 2003 yılında yapılan bir araştırmada t-rex in kemiğinin içerisindeki protein kolajen moleküllerinin bu günkü canlılarda en büyük benzerliği tavuk, deve kuşu ve timsahlarda olduğunu görünce adeta şaşkına döndü. Suda yaşayan canlıları bir şekilde anlıyordu. Sonuçta suyun en derin yerlerine geçerek bir şekilde hayatta kalmaları elbette mümkündü. Fakat su dışında yaşayan canlılar nasıl hayatta kalmıştı?

Birden gözünün önünden nice büyük devletler, imparatorluklar geçti. Asurlar, Hititler, Mayalar, İskitler, Lidyalılar, Moğollar ve daha nicesi. Dünya tarihi boyunca gelip geçen bütün bu büyük devletlerin bir problemi vardı, geldiler, kısa veya uzun bir hayat yaşadılar ve kaybolup tarihin tozlu raflarında yerlerini aldılar.

Tarihteki Türk devletleri? Onlarda bu döngünün içerisinde kaybolup gittiler diye düşündü. Yine de Türk devletlerinin tarihlerini tekrardan araştırmaya başladı. Araştırdıkça bir şeyi fark etti. Hani o birilerinin dilinden düşürmediği “Devlet ebed müddet” geleneği.  Nihal Atsız’ın konu ile ilgili ilk başta “hadi canım sende” dedirten yazısını okudu. Özetle: “Dünya durdukça bir Türk devleti her zaman olacak”. Sonra araştırmaya devam ettikçe geleceği gören bir yapının olduğunu görmeye başladı. Türk devletleri güçsüzleştikçe içerisinden bir boy yeni devleti kurmakta, aynı gelenekler ile devam etmekteydi. En büyük geleceği görmeyi çok büyük olmalarına rağmen uzun yıllar hayatta kalamayan Türk devletlerinden alınan derslerle sonraki kurulan devletlerde değişime gidilen uygulamalarda rastladı.

Mehmet Akif Ersoy’un meşhur dizesini hatırladı birden.

Kıssadan Hisse

Geçmişten adam hisse kaparmış... Ne masal şey!
Beş bin senelik kıssa yarım hisse mi verdi?
"Tarih"i “tekerrür"  diye tarif ediyorlar;
Hiç ibret alınsaydı, tekerrür mü ederdi?

Türk devletleri belli bir büyüklüğe ulaştıktan sonra parçalanıp yıkılıyordu. Bunun altında “devlet hanedanındır” geleneğinin etkisinin büyük olduğunu gördü. Yani sultan öldüğünde her oğlu hatta kardeşleri hanedanda söz sahibi oluyor. Bu uygulama ile devlet daha küçük devletlere bölünüyor, sonra da bitiyordu. Osmanlı devletine geçişte yeni bir uygulamaya başlandığı dikkat çekiciydi. “Devlet hanedanındır” uygulamasından “Devlet sultanındır” uygulamasına geçilmişti. Yani artık devlet sadece bir kişinin yönetiminde olacak, sultanın ölümünden sonra yerine geçen sultan devleti yönetmeye devam edecek, hanedandan başka hiç kimsenin yönetimde hakkı olmayacaktı. Osmanlı devleti bu uygulama ile 600 yıl yaşayarak Türk devletleri içerisinde en uzun ömürlü devlet olmuştu. Sonra yine bir değişime ihtiyaç duyulmuş, günün şartlarına uymak için sultanlık sisteminden cumhuriyet sistemine geçerek Türkiye Cumhuriyeti adını almıştı. Öyle ki Osmanlı döneminde kullanılan bayrak birkaç yeni düzenleme ile Türkiye Cumhuriyeti’nin bayrağı olmuş, bununla da yetinilmemiş yeni Türkiye Cumhuriyeti Osmanlı Devleti’nin diğer devletlere olan 107,5 milyon liralık borcunu 1928 yılında Paris’te yapılan anlaşma ile kabul etmiş, 1929 yılında ödemeye başlamıştı. Yani Türkiye Cumhuriyeti Osmanlı Devleti’nin devamı olduğunu kabul etmişti.

Mao’nun Çin’inde, Lenin’in Rusya’sında, Japonya’da ve bütün kadim milletlerde benzer durum söz konusu idi. Tarihin yeni dönemlere geçiş zamanlarda sürekli bir güncelleme, yeni yaşama uyum için değişim vardı. Değişmeyenler ise tıpkı eski milletler gibi yok olup gitmiş veya daha kötüsü başka toplumların içerisinde asimile olarak kaybolup gitmişlerdi.

Bilgisayar yazılım ve donanımlarında kullanılan tabirleri hatırladı, “update veya upgrade” yani “güncelleme” Öyle ya, tüm bilgisayar, hatta günümüzde çok daha fazla kullanılan cep telefonlarının yazılımları sürekli güncellenmekte, günün şartlarına uygun hale gelmekte idi. Daha ilerisi elektronik cihazlara yapılan saldırıları önlemek amacı ile antivirüs yazılımları bu güncellemeleri bazen günde bir defa yapar halde idi. Dünyanın bir zamanlar en büyük cep telefonu firması olan Nokia’yı hatırladı. Günün şartlarının gerekliliği olan bu güncelleme işlemini zamanında yapmamış, tahtını Güney Kore firması olan Samsung’a kaptırmış, daha sonra birleşmeler, denemeler ile bir şekilde eski gücüne ulaşmak için çaba sarfetse de hiçbir zaman eski gücüne ulaşamamıştı.

Durum en yenisinden – en eskisine, en küçüğünden – en büyüğüne ticari işletmeler için de aynıydı. En güzel örnek bir zamanlar aslan bakkallar süper marketlere karşı olduğu gibi direniyordu, sonra yerel süper marketler ulusal süper marketlere karşı direnmeye başladı. Şimdilerde ise süper marketler sanal marketlere karşı aynı şekilde direniyor. Günün şartlarına göre güncellenen ayakta kalacak, geri kalanı ise aslan süpermarketler olacak.

Bireysel manada düşünmeye başladı. “Kişi bazında böyle bir değişim gerekli midir?” diye sordu kendine. 8 milyarı aşmış Dünya nüfusu içerisinde, şayet şu kısacık insan hayatı ile en kısa zamanda tıpkı milletler, devletler ve şirketler gibi tarihte yok olmak istemiyorsa mutlaka değişmeli, güncellenmeli insan dedi. Hatta tıpkı antivirüs yazılımları gibi mümkünse günlük gelişmeli, güncellenmeli.

Her gün okumalı insan, gelişmeli. Her gün bir önceki günden, hatalarından ders almalı, hataların tekrar etmemesi için yeni yöntemler bulmalı. Her gün yarınlar için hazırlık yapmalı. Her gün kalıcı ve sürdürülebilir çözümler üretmeli. Geleceği öngörmeli, kişisel gelişimini bu yönde yapmalı. Kendisine kişisel gelişimi için hedefler bırakmalı, aylık – yıllık bu hedefleri ne kadar başardığını analiz etmeli. Her yıl hedeflerini tekrar güncellemeli. Daha ileri giderek her gün geleceği kendisinden daha güzel inşa edecek insanlar yetiştirmeli. Bilgi birikimlerini, tecrübelerini aktarmalı. En çok da güncellenmeyi öğretmeli. Güncellenmenin geleceği görmek olduğunu öğretebilmeli. Kendisine, ailesine, işine, devletine hasılı dünyaya faydalı bir şeyler yapmayı becerebilmeli.

Sonra yine gözü reklam panosundaki dinozora döndü.

İnsan gelecek için en azından tavukların becerebildiği kadarını yapabilmeli.

…


Hiç yorum yok:

Yorum Gönder

Yolcu 7 - Durumsal Liderlik

  Durumsal Liderlik “Kolaylaştırınız, zorlaştırmayınız; müjdeleyiniz, nefret ettirmeyiniz.” Hz. Muhammed (asm) Kaynak: Sahih-i Buhârî, İlim...